رسانه مستقل خبری کوردستان

www.rigakurdistan.ir

چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۷ | 12 Dec 2018
خانه » فرهنگی » نفس تازه ما
نفس تازه ما

تاریخ انتشار : ۲۲ تیر ۱۳۹۵

ریگا کوردستان – سرویس اجتماعی

جهانِ امروز به واسطه‌ی قضیه‌ی جهانی سازی وجهانی کردن در آستانه‌ی ریزش و فروپاشی مرزهای فرهنگی واقع شده است. این روند که تا حدودی همگون سازی فرهنگی را در پی خواهد داشت قشرهای گوناگون جوامع بشری را به واکنش و موضعگیری جدی در برابر این تفکر برانگیزانده است. برخی از اندیشمندان با توجه به امکانات مادی ودستاوردهای معنوی خود در برابر این جریان، دستور صف آرایی فرهنگی صادر نموده‌اند و برخی دیگر با توجه به عدم پیشینه‌ی درخشان تاریخی، ادبی و پویایی و زایایی فرهنگی رویه‌ی سکوت و تسلیم اتخاذ نموده‌اند.
بنابراین امروزه در جهان در سایه‌ی این چنین تفکر پسامدرنی به هیچ عنوان تکاپو و حرکت برای حفظ و احیای فرهنگ، ادب، زبان ومیراث کهن، مرتجعانه و واپس گرایانه پنداشته نمی‌شود. خردورزان کُرد نیز با دریافت تحولات نوین جهانی و با عنایت به تاریخ کهن، فرهنگ و زبان غنی خود و همچنین گرایش روحیه‌ی جمعی مردم کرد که مستولی بر مبارزه ، تلاشگری و تسلیم ناپذیری است گام‌های استوار در جهت رشد و اعتلای فرهنگ و زبان خود به مثابه‌ی بخشی از میراث بشری برداشته‌اند.ناگفته پیداست اعتلا و بالندگی امروزی فرهنگ کردی، مرهون آن گام‌های استوار و محصول آن اندیشه‌های خردورزانه است که متأسفانه امروزه با واکنشی کینه‌ورزانه روبه رو شده است.
هفته نامه‌ی وزین سیمره‌ی لرستان در شماره‌ی ۱۴ و ۱۳سال ۱۳۸۸ مقاله‌ای تحت عنوان «دایه دایه» چاپ نموده که نویسنده‌ی محترم آن جناب آقای سیامک موسوی مردم لر را به یک حرکت فرهنگی با عنوان سرهنگی «دایه دایه روز جنگه» علیه کردها فرا خوانده است نظرات ایشان از زوایایی برای نگارنده جالب، تأسف و ترحم انگیز و در نهایت پارادوکس گونه است که دراین مقال پاسخ بدان‌ها به اختصار برگزار شده است.
آقای موسوی، فرودستی، نابودی و عقب ماندگی فرهنگ اقلیت‌های قومی ایران به خصوص لرها را ناشی از رشد، شکوفایی و تعدد تریبون و رسانه‌های کردی دانسته وبرای قیاس‌های مع الفارق خود، سالبه و موجبه‌های نه چندان منطقی و علمی چیده و طبعاً استنتاج های ناصواب ارایه نموده است.
ایشان در آغاز مقاله نوشته که نخستین بار امیر شرف خان بدلیسی در قرن دهم به واژه‌ی کردستان اشاره نموده سپس ادامه داده است که «کردها در خلال این سال‌ها سعی کرده‌اند جغرافیای قومی خود را گسترش دهند، از این رو در نیم قرن اخیر به طور متناوب نقشه حدود مناطق کردنشین را تهیه و منتشر نموده‌اند این نقشه‌ها دوره به دوره بسط پیدا کرده است به طوری که در برخی از نقشه‌ها حدودی مرزی این قوم، مناطق لرنشین را در بر می‌گیرد. با این دیدگاه لرها نیز به عنوان جزیی از قوم کرد محسوب می‌گردند».
پاسخ: گویا نویسندهی محترم،به منبعی که چهارصد سال قبل از شرف خان بدلیسی در باب حدود وثغور کردستان نگاشته شده آشنایی نداشته است.  حمداله مستوفی دیرینه شناس عصر سلجوقی در قرن ششم هجری یعنی هشتصد سال پیش  در کتاب نزهه القلوب برای نخستین بار به «کردستان و ولایت آن» این چنین اشاره نموده است: «کردستان و آن شانزده ولایت است و حدودش به ولایت عراق عرب و خوزستان و عراق عجم و آذربایجان و دیاربکر پیوسته است: آرانی، الیشتر، بهار، خفتیان، دربند تاج خاتون، دربند زنگی، دزبیل، دینور، سلطان آباد، چمچمال، شهرزور، کرمانشاه، کرند و خوشان، کنگور، ماهیدشت، هرسین، وستام»(۱)
آقای موسوی توجه داشته باشید  این سند تاریخی که مربوط به هشتصد سال پیش است با ادعای شما مبنی بر «گسترش جغرافیایی کردها در نیم قرن اخیر» در تناقض است.
دیگر این که شاید قبل از مستوفی باز به کردستان و حدود ان اشاره شده باشد همان طور که واژه‌ی «کرد» به صورت کاردوخ، کردوک، جوردی و… در ازمنه‌ی بسیار دور و در سنگ نبشته‌ها آمده است.(۲)
نویسنده‌ی محترم در سطور بعدی ترفندی نو در انداخته و برای حقانیت نظرات خود، اقوام ایرانی دیگری را بدون ارایه سند و مدرک در کنار مردم خود – که‌ از کرد بودن انها شکی نیست -ردیف نموده تا ظاهراً قضیه‌ی را برجسته تر کند چنان که نوشته است: «اندیشه‌ی متعصبانه‌ی کردخواهی که اتفاقاً حساسیت اقوامی چون: لرها، ارامنه و ترک را برانگیخته است و حرکت آن به طرف مطلق گرایی، خطر خود بزرگ‌بینی کردها و تحقیر سایر اقوام را در پی خواهد داشت و این موجب رسیدن به قوم‌مداری خواهد شد آن چه که در حوزه‌ی نژادی سبب پیدایش تبعیض نژادی و به وجود آمدن نازیسم و آپارتاید شد».
پاسخ: ۱- نگارنده در وهله‌ی اول، نویسنده را به ارائه‌ی مصادیق نوشته‌هایش فرا می‌خواند سپس تأمل درباب پیامدها و تبعات منفی به کارگیری این واژگان تفرقه انداز، که کینه و ناخرسندی اقوام منطقه را موجب خواهد شد که قرن‌ها در کنار هم زندگی مسالمت آمیزی داشته‌اند.
۲- اگر کردها در عصر ارتباطات و تکثرگرایی فرهنگی با سرمایه‌ی اندک و عرق جبین و کد یمین خود، دست به فعالیت‌های سالم فرهنگی زده‌اند آیا سزاوار برچسب و اتهام‌های ناروایی چون قوم مدار، نازیسم و… هستند.
۳- مردم کرد در طول تاریخ با هم نژاده‌ای خود خاصه ارامنه رابطه‌ای دوستانه و مسالمت آمیز داشته‌اند این دولت لائیک ترکیه (نه قوم ترک) است که حداقل تا چند سال پیش (قبل از فشارهای انسانی اتحادیه‌ی اروپا) تکلم به زبان کردی و حتی استماع ترانه‌های کردی را برای ۲۰ میلیون کرد قدغن نموده بود واقعا` و وجدانا` عمق فاجعه را دریابید.
در نظر داشته باشید مناطق کردنشین جدا شده از هم در قرن بیستم مورد شدیدترین حملات و لطمات تفکرات نژادپرستانه و شوونیست واقع شده‌اند. دولت ملیتاریزم ترکیه تاکنون سه هزار روستای کرد را نابود ومیلیون‌ها کرد را آواره نموده ودیکتاتورسابق عراق (حزب بعث) نیز در اجرای عملیات‌های تهاجمی موسوم به انفال(۳)، ۱۸۳ هزار کرد را مفقودالاثر و با اتخاذ سیاست تعریب(۴) ترکیب جمعیتی شهرهای کردنشین خانقین، کوت، بدره، جسان، کرکوک، برخی از محله‌های بغداد و… را تغییر داد.
با عنایت به علاقه و تأکید شما بر رسانه‌های گروهی بحث بمباران شیمیایی حلبچه و قتل عام ۲۲ هزار کورد فیلی را عنوان نمی‌کنم زیرا یقین دارم که از رسانه‌های ایرانی این قتل عام و نسل کشی  را برای چند لحظه‌ای شنیده‌اید(؟).
نویسنده در سطور بعدی، مقاله‌اش را این چنین ادامه می‌دهد: «اما امروزه با ازدیاد وسایل ارتباط جمعی‌ای که در خدمت گسترش فرهنگ کردی است توجه لرها به موسیقی کردی معطوف شده است به طوری که در کم تر خانه‌ای این دیار یافت می شود نوار یا سی دی کردی وجود نداشته باشد و حتی در شهرهای لرنشین و اکثر خودروهای عمومی فقط صدای موسیقی کردی به گوش می‌آید …»
پاسخ: ۱- در پاسخ شما و تمام قبض اندیشان باید گفت که موسیقی کردی نه تنها در لرستان و اقصی نقاط ایران شهرت عام و خاص یافته بلکه موسیقی کردی به سبب ندای انسانی و شور و شعف طبیعی‌اش و پاکی و صداقت ذاتیش مرزها را در نوردیده و در دنیای موسیقی به جایگاه و منزلت خاصی دست یافته است اشتیاق آهنگسازان مشهور جهان چون: لوریس چکنواریان (ارمنی) و مایکل نیمن (آمریکایی)(۵) برای همکاری و آهنگسازی با هنرمندان کرد و از سوی دیگر دریافت جایزه‌ی جهانی «چارلز کروز» به هنرمند مشهور کُرد «شوان پرور» خود گواه این مدعاست اهمیت این جایزه به حدی بوده که ژاک شیراک رئیس جمهور فقید فرانسه خود شخصاً جایزه را به ایشان تقدیم نموده است. اخیراً نیز یک فیلمساز هالیوودی سفارش ساخت آهنگ برای اثرش را به گروه کامکارها داده است و شهرام ناظری((شوالیه‌)) بزرگترین جایزه‌ و نشان هنری فرانسه‌ را ازان خود نمود.
۲- نویسنده پنداشته کل لرستان، لر هستند در صورتی که لک‌ها نیمی از جمعیت لرستان را تشکیل می‌دهند کرد بودن لک‌ها از دیدگاه تاریخی، قوم شناسی، سابقه‌ای ادبی و از همه مستحکم‌تر براهین علم زبان شناسی،واقعیتی انکار ناپذیر است به‌ عبارت دیگر لکها از لحاظ دستگاه واجی و سینتکس از سایر کردهای جنوب نظیر ایلام وکرماشان اصیل تر هستند بنابراین استقبال مردم لکستان از موسیقی کردی نمایانگرخویشاوندی عمیق است.
۳- در جهان امروز، ترک‌ها،‌ عرب‌ها، غربی‌ها و د‌ه‌ها ملت دیگر در حجم بسیار وسیع، با رقاصه‌های بزک کرده، کیفیت عالی، جلوه‌های ویژه و مونتاژ مدرن به تولید ترانه و نماهنگ می‌پردازند چگونه است مردم لرستان فقط برای موسیقی پاک و بی آلایش کردی آغوش گشوده‌اند. آیا همین نوشته‌ی شما دال بر یکی بودن این مردمان یا حداقل خویشاوندی و هم ریشگی آنان نیست؟ این جانب به‌ عنوان  یک کرد در یک شهرکردنشین (ایلام) با ضرس قاطع معتقدم که‌ لرها کرد هستند  ارایه‌ مدارک و منابع راجع به کرد بودن لرها را به‌ فرصت دیگرواگذار می نمایم.چون در این مجال نمی گنجد فقط عجالتاً عرض می کنم که تفکر جداسازی لر از کرد درزمان رضا شاه  ودر  راستای سیاستهای وی آغاز شده است.
در شماره‌ی دوم مقاله، از نویسنده انتظار می‌رفت برای تنویر افکار عمومی، اسناد و مدارک برای نظراتش ارایه نماید.اما ایشان پس از برشمردن تعداد نشریات، ماهواره‌ها و انستیتوهای کردی و بررسی میزان فعالیت و مقایسه‌ی آن‌ها با فعالیت سایر اقلیت‌ها؛ باز به طرح موضوعات غلط انداز و غیرکارشناسانه پرداخته است چنان که نوشته: «قوم کرد در دهه‌ی اخیر توانست با استفاده از این امکانات ]رسانه‌ها[ خود را در سطح کشور و بین‌المللی به خوبی معرفی کند. فرهنگ کردی امروزه از تکنولوژی بسیار پیشرفته‌ی ارتباطاتی برخوردار گردیده فرهنگ لری حتی فرهنگ دیگر اقوام ایرانی در مقابل آن به یک فرهنگ فرودست و تأثیرپذیر مبدل شده»
پاسخ ۱- شما مانند تکنوکرات‌ها بر روی تکنولوژی، ابزار و ثروت تأکید بسیار دارید و پیشرفت و توسعه‌ی فرهنگی را محصول عوامل مذکور فرض می‌نمایید، این که رسانههای گروهی در معرفی فرهنگ، هنر و ادب می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند شکی نیست نگارنده نیز در این مورد با شما موافق و همدستان است اما این کل واقعیت نیست در جهان کنونی کشورهای بسیاری با وجود رسانه‌های ملی و فراملی، امکانات مالی قدرتمند و نیروهای حرفه‌ای خبره وجود دارند ولی نتوانسته‌اند در جهان نام و آوازه‌ای به دست آورند و حتی در کشور خودشان تسلیم فرهنگ شرق و غرب شده‌اند عنایت داشته باشید «دُرّ» فی نفسه با ارزش است ویترین تریبون تنها آنها را معرفی می‌کند و بس.
۲- راه اندازی وبلاگ و اخذ مجوز نشریه در داخل کشور و شبکه‌ی تلویزیونی در خارج کشور کار بسیار شاق و غیرممکنی نیست که شما آن را با ترکیب «بسیار پیشرفته» معرفی کرده‌اید(؟) هرچند نفر با داشتن پشتکار، علم و ایمان کافی به هدف می‌توانند به این فن آوری دسترسی پیدا کنند، این گوی و این میدان؟!
۳- نفس تازه‌ی فرهنگ کردی پس از قرن‌ها مرهون بیداری، پایداری، شفقت و مشقت‌های هزاران هنرمند، روشنفکر و دانشمند خود نباخته‌ی کرد است که بی اجر و پاداش این چراغ را از گزند باد یکسان سازی پاسداری نموده اند.
نویسنده در بخش پایانی مقاله‌اش از سه طیف فعال گروه موسیقی در لرستان خبر می‌دهد که هر کدام به نحوی «آگاهانه یا ناآگاهانه  مروج فرهنگ کردی» قلمداد شده‌اند همچنین نویسنده اضطراب واضطرار خود را از بازخوانی ترانه‌های لری توسط هنرمندان کرد و پخش آهنگ‌های لری در رسانه‌های کردی را پوشیده نمی‌دارد.
پاسخ: ۱- جای تعجب و شگفتی است که ایشان از گرایش طبیعی و سالم موسیقی دانان استانش به هم نژادهای خود در استان های کردنشین (ایلام، کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی) اعلام خطر می‌نماید چه «کورد»ها نه زنگی است نه رومی ؛ هرگونه گرایش فکری، ادبی و هنری به کردها به مثابه‌ی گرایش به  اصالت مضاعف است.
۲- این که خوانندگان کرد در دهه‌های اخیر، آهنگ‌های لری را مجدداً اجرا می‌کنند بحث تازه‌ای نیست ماموستا علی مردان (۱۲۹۲-۱۳۶۰) خواننده‌ی مشهور کردستان عراق، هفتصد آهنگ به تمام گویش‌های کردی اجرا نموده که بخشی از آن‌ها لری بوده‌اند. به زعم نگارنده‌ کردها با این اقدام، ضمن تأیید خصلت امانتداری و دموکرات منشانه‌ی خود، خدمت بزرگی به برادران هم نژاد خود لرها نموده‌اند زیرا به خاطر داشتن تریبون و رسانه، حیات برخی از آهنگ‌های لری در حال فراموشی را تضمین نموده‌اند و از طرف دیگر آهنگ و شعر اصیل لری را اجرا نموده‌اند.
۳- این که کردها ترانه‌های لری را از رسانه‌های وابسته به خود پخش می‌نمایند و تریبون در اختیار قوم دیگر ایرانی قرار داده‌اند اقدامی بس نیکو و به‌جاست معلوم نیست چرا و به چه دلیل این مقدار موجبات تکدر خاطر برخی را فراهم نموده است. از طرف دیگر این اقدام مثبت با نظر شما که «کردها سایر اقوام ایرانی را تحقیر می‌کنند یا مانع پیشرفت آن ها می‌شوند» در تناقض است.
۴- تعامل و تبادل فرهنگی که در گذشته نیز جریان داشته امروزه در جهان امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است پخش آهنگ یا دوباره خوانی قطعه‌ای موسیقی از استانی در رسانه‌ای، نباید باعث از دست دادن زمام عقلانیت شود و سخنان واتهاماتی صادر نمایید که پس گرفتن آن ها دشوار باشد بسیاری از هنرمندان مشهور فارس (شجریان، مشکاتیان، علیزاده و…) حتا عرب‌ها، ترک‌ها و… آهنگ‌های کردی را اجرا نموده‌اند یا در بسیاری موارد با حذف اشعار کردی میراث معنوی ما را مصادره نموده‌اند. در این میان ترک‌ها رقص، موسیقی و لباس کردی را ملک مطلق خویش پنداشته و اکثر آهنگ های کردی را تحت عنوان ترکی عرضه نموده و می‌نمایند.
در پایان اضافه می‌نمایم حرکت شما یعنی توجه به احیای فرهنگ اقوام ایرانی، اقدامی پسندیده و نیکوست و در خور تقدیر، اما اگر در این راستا سعی شود علت یا علل واقعی امحای فرهنگ اقلیت‌ها بررسی شود صواب تر حرکت خواهید نمود در یاد داشته باشید که فرهنگ و زبان «کرماشان» بزرگترین شهر کردنشین، به سبب موج مرکزگرایی و تفکر یکسان سازی و همچنین بی مهری روشنفکران و نخبگان بومیش در آستانه‌ی رنگ باختگی است. این موجِ ویرانگر، گریبانگیر سایر شهرهای کوهپایههای زاگرش نیز شده است امروزه تحصیل کردگان به سبب ناآشنایی با فرهنگ خودی از تکلم با فرزندان خود به زبان مادری سرباز می‌زنند و زبان به عنوان تنها فاکتور قومی در حال احتضار است. این قلم امیدوار است که این مطالب موجبات تصدع خاطر شما را فراهم نیاورده باشد درد مشترک است اما آیا در فکر درمان مشترک هستیم…

منابع و پی نوشت‌ها:
۱- کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او، رشید یاسمی، ص ۱۹۴ به نقل از کتاب تاریخ سیاسی و جغرافیایی مردم کرد، غلامرضا انصاف پور، چاپ اول ۱۳۷۹٫
۲- همان، ص ۳۳٫
۳- اشاره به آیه‌ی ۶۹ سوره‌ی انفال که خداوند به مسلمانان در جنگ با کفار می‌فرماید: «پس تاکنون از هرچه غنیمت بیابید بخورید حلال و گوارای شما باد» حزب بعث در زمان حاکمیت از عنوان این سوره برای نامگذاری عملیات‌های نظامی گسترده‌ی خود علیه کردها استفاده کرد وآسیبهای فراوان به این ملت رساند.
۴- تعریب بروزن تفعیل یعنی عربی کردن منطقه.
۵- مایکل نیمن آهنگساز فیلم پیانیست که جایزه‌ی اسکار را دریافت نمود.
۶- انتحال: اثر دیگری را به نام خود ثبت نمودن

کامران رحیمی

لطفا دیدگاه خود را در مورد این مطلب بیان کنید.
کلام روز

يكرنگ بمان حتي ...

حتي اگر در دنيايي زندگي ميكني كه

مردمش براي پررنگي هزار رنگ ميشوند

تازه‌ها
شبکه‌های اجتماعی
مصاحبه آرشیو
یک پژوهشگر کرمانشاهی: منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم

یک پژوهشگر کرمانشاهی:
منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/ نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم.

«گل انار» ارژنگ

ریگا کوردستان – سرویس فرهنگی مرادی، خلیلی، افضلی و نظری کرمانشاهی بررسی کردند «گل انار» ارژنگ سحر رنجبر: می‌گویند شاعر دیکتاتور هم هست. اما فقط در شعر خودش این ویژگی را دارد. در واقع چنانچه فاقد این ویژگی باشد نمی‌تواند بر کلماتش تسلط یابد و کسی که کلماتش از او فرمان‌برداری نکنند شاعر نیست. شعر […]

وقتی که محدودیت ها به تو می بازند

ریگا کوردستان – سرویس ورزشی (مصاحبه اختصاصی با صدیقه گراوند دختر ورزشکار کورد و نایب قهرمان کاراته آسیا) ‎سئوال: خودتان را کامل معرفی کنید؟ چند سالتان است، ورزش را از کجا شروع کردید؟ چه شد که سراغ ورزش رفتید؟ ‎جواب: من صدیقه گراوند هستم متولد ١٣۶٨، چون خیلی ورزش را دوست داشتم در سن ١۵ سالگی […]

مشاهیر و نخبگان/a> آرشیو
خبرنامه پیامکی

جهت عضویت در خبرنامه پیامکی ریگا کوردستان و دریافت آخرین خبرها فرم را تکمیل و ارسال فرمایید.