رسانه مستقل خبری کوردستان

www.rigakurdistan.ir

پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ | 21 Jun 2018
خانه » تحلیلی » قطع شریان مالی تیول‌داری مدرن
قطع شریان مالی تیول‌داری مدرن

یکی از مصادیق اصلی دزدی نامریی، عبارت است از: چاپ بی‌رویه پول، نقض استقلال بانک مرکزی و تزریق تورم به اقتصاد. «مالیات تورمی» پول بادآورده‌ای را نصیب دولت می‌کند و دولت هم در غیاب بازخواست مالیات‌دهندگان، این درآمد را صرف توسعه ساز و برگ شرکت‌داری دولتی و شبه‌دولتی (همان تیول‌داری مدرن) می‌کند.

تاریخ انتشار : ۱۱ مرداد ۱۳۹۵

ریگا کوردستان_ سرویس اقتصادی 

به گزارش ریگا کوردستان به نقل از دنیای اقتصاد :

الف) ریشه‌کنی تورم بالای ۵ ٪ تا سال ۲۰۲۰

هم‌اکنون ۱۰۸ کشور دنیا تورم پایدار زیر ۵ درصدی دارند (منبع: IMF). همه این کشورها در یک ویژگی مشترک هستند: داشتن یک بانک مرکزی با «مسوولیت شفاف» (پایدار نگاه داشتن تورم سالانه در سطحی زیر ۵ درصد) و نیز «اختیارات شفاف» (تنظیم کلیه قواعد پولی و بانکی).

به بیان دیگر در این کشورها، بانک مرکزی، هم در مسوولیت خود و هم در اختیارات خود کاملا استقلال دارد. نهادهایی مانند دولت یا مجلس، نه در قبال نرخ تورم «مسوولیت» دارند و نه «اختیار» دخالت در قواعد بانکی و پولی را برای خود قایل هستند.

همچنین تا سال ۲۰۲۰، فقط ۸ % جمعیت جهان در کشورهایی با تورم بالای ۵ ٪ زندگی خواهند کرد. از طرف دیگر، از سال ۲۰۱۰، هر ۴۴ روز یک کشور به باشگاه کشورهای دارای تورم زیر ۵ ٪ اضافه شده است (محاسبات براساس گزارش‌های IMF). به بیان دیگر، پدیده «تورم بالای ۵ ٪»، در سطح دنیا در حال ریشه‌کنی است.

ب) بنزین تورم بر آتش تیول‌داری مدرن

هم‌اکنون ۱۰۸ کشور دنیا به تورم زیر ۵ درصدی پایدار رسیده‌اند. دور ماندن ایران از دستیابی به این هدف، از یک طرف قدرت رقابت بین‌المللی تولیدکنندگان داخلی را تخریب می‌کند و از طرف دیگر باعث می‌شود که سرمایه‌گذاران علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری‌های «بلندمدت» و «اشتغال‌زا»، به سرعت ایران را به مقصد کشورهای دارای تورم زیر ۵ درصد و قیمت‌های پیش‌بینی‌پذیر ترک کنند. هر ۲ مورد، وضعیت اشتغال را در کشور تنزل داده و فشار اصلی رکود اشتغال هم طبیعتا بر دوش آسیب‌پذیرترین گروه‌های جامعه خواهد بود.

اما تورم بالای ۵ ٪ و به بیان دیگر اخذ «مالیات تورمی» سنگین از جیب شهروندان، یک تاثیر مخرب دیگر هم دارد: ایجاد درآمدی بادآورده و بدون نیاز به پاسخگویی برای دولت، که بنزینی بر آتش زبانه‌کش فساد و عدم شفافیت در قالب شرکت‌داری بی‌رویه دولتی و شبه‌دولتی (تیول‌داری مدرن) خواهد بود.

ج) تیول‌داری مدرن: واگذاری «اختیارات شفاف» بدون «مسوولیت شفاف»

تیول‌داری مدرن (اشاره‌کننده به «سرمایه‌داری دولتی و شبه‌دولتی» و به بیان دیگر شرکت‌داری بی‌رویه و فسادساز دولتی و شبه‌دولتی)، مفهومی است که به تازگی و توسط روزنامه «دنیای اقتصاد» مطرح شده و سعی دارد تبیینی نظری درباره ترکیب «شرکت‌های ورشکسته» و «مدیران عامل ثروتمند» ارایه کند.

تشابه تیول‌داری سنتی (اعطای اختیار جان و مال رعایای بخشی از سرزمین مادر به تیول‌داران) با تیول‌داری مدرن (اعطای امتیاز مدیریت دارایی‌های شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی)، در ۲ چیز است:

اول، در هر ۲ نوع از تیولداری، «اختیارات شفاف» به افراد (والی یک ایالت / مدیر یک شرکت دولتی یا شبه‌دولتی) واگذار می شود، اما «مسوولیت شفاف» نه.

دوم، در هر ۲ نوع تیولداری، «میزان حقوق» واگذارشده و نیز «طول دوره مدیریت» هر فرد (والی یک ایالت / مدیر یک شرکت دولتی)، تابع کیفیت «جلب رضایت مقامات بالاتر» است، نه تابع کیفیت «انجام مسوولیت».

به این ترتیب ما بانک‌ها و خودروسازها و فولادسازها و پتروشیمی‌های غول‌پیکری داریم که اکثریت آنها هیات مدیره دولتی و یا شبه‌دولتی دارند، نصب و نیز عزل اعضای هیات‌مدیره عمدتا با ملاحظاتی سیاسی صورت می‌گیرد، اکثریت این هیات‌مدیره‌ها به دنبال رقابت در بیشینه ساختن امتیازات دریافتی شرکت خود از بیت‌المال هستند و رقابت بسیار اندکی برای جلب رضایت مشتریان از طریق بهبود قیمت و کیفیت محصولات وجود دارد.

ترکیب همه این‌ها، یک نتیجه آشنا به همراه دارد: شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی عموما ورشکسته و محتاج کمک گرفتن از بیت‌المال، در کنار اعضای هیات‌مدیره ثروتمند.

د) تامین مالی تیولداری مدرن با مالیات تورمی

تامین مالی تیولداری سنتی و تیولداری مدرن، بسیار متفاوت است. تامین مالی تیولداری سنتی، از طریق «دزدی عریان» و نقض مالکیت جان و مال مردم (رعایا) صورت می‌گرفت. اما تامین مالی تیولداری مدرن بر «دزدی نامریی» متکی است.

یکی از مصادیق اصلی دزدی نامریی، عبارت است از: چاپ بی‌رویه پول، نقض استقلال بانک مرکزی و تزریق تورم به اقتصاد. «مالیات تورمی» پول بادآورده‌ای را نصیب دولت می‌کند و دولت هم در غیاب بازخواست مالیات‌دهندگان، این درآمد را صرف توسعه ساز و برگ شرکت‌داری دولتی و شبه‌دولتی (همان تیول‌داری مدرن) می‌کند.

مسدود کردن شریان تامین مالی «تیولداری مدرن»، یکی از ارکان ریشه‌کن‌سازی این پدیده شوم است. طبیعتا تامین مالی رشد قارچ‌گونه شرکت‌های دولتی و غیردولتی، نمی‌تواند از طریق درآمد مالیاتی صورت گیرد، چرا که به سرعت با واکنش شدید مالیات‌دهندگان (در قالب اعتراض‌های مدنی، افزایش فرار مالیاتی و نیز ترغیب بیشتر به انتقال سرمایه به خارج کشور) مواجه خواهد شد.

بنابراین اگر مجرای درآمد بادآورده ناشی از چاپ پول و ایجاد تورم بسته شود، خود به خود دولت مجبور به محدودسازی شرکت‌داری دولتی و شبه‌دولتی (تیولداری مدرن) خواهد شد.

و) تورم زیر ۵٪، رکودزا؟
با این توضیحات، اگر حامی قطع شریان تامین مالی تیولداری مدرن هستیم، باید طرفدار قطع درآمد بادآورده دولت از بابت «مالیات تورمی» هم باشیم. تا زمانی که ایران به باشگاه ۱۰۸ کشور دارای تورم زیر ۵ درصدی پایدار نپیوندد، حتی باتقواترین دولت‌ها هم نخواهند توانست از رشد قارچ‌گونه شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی جلوگیری کنند.

اما آیا هدف‌گذاری دستیابی به تورم زیر ۵ درصد، به رکود اقتصادی دامن می‌زند؟

صرف نظر از بحث‌های تئوریک متعددی که در دهه‌های گذشته در این زمینه مطرح شده، باید توجه کنیم که هم‌اکنون دنیا در آستانه ریشه‌کنی کامل تورم بالای ۵ ٪ قرار دارد. در چنین شرایطی اگر کشوری نتواند «مالیات تورمی» را از اقتصاد خود حذف کرده و به «تورم زیر ۵ درصد» برسد، تولیدکنندگان مستقر در آن کشور شدیدا به لحاظ قدرت رقابت‌پذیری بین‌المللی دچار مشکل خواهند شد.

توضیح بیشتر اینکه، قیمت تمام‌شده هر محصول در ۱۰۸ کشور دنیا کمتر از سالانه ۵ درصد رشد دارد، اما در ایران ۱۵ الی ۲۰ درصد رشد دارد. در نتیجه اگر میزان نوآوری تولیدکننده ایرانی با یک تولیدکننده مثلا مالزیایی برابر باشد، باز هم به واسطه اختلاف شدید در نرخ تورم، تولیدکننده ایرانی هر سال به لحاظ قیمت تمام‌شده از تولیدکننده مالزیایی عقب خواهد افتاد. چون این اختلاف تورم پابرجاست، هر سال این عقب‌ماندگی بیشتر و بیشتر می‌شود. البته برای جبران این پدیده و پوشش شکاف شدید تورم ایران با میانگین تورم سایر کشورها، راهکارهایی مانند افزایش قیمت دلار وجود دارد. اما افزایش قیمت دلار هم معمولا تلاطم زیادی در اقتصاد ایجاد می‌کند که سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت تولیدی را نابود می‌کند.

از طرف دیگر وقتی نرخ تورم ما بسیار بالاست، تلاطم قیمت‌ها هم بالاست. تلاطم قیمت‌ها از یک طرف تشویق‌کننده انتقال سرمایه‌ها به بخش‌های «غیرمولد» و «غیراشتغالزا» (موسوم به دلالی) است و از طرف دیگر چشم‌انداز سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را پرمخاطره و غیرقابل پیش‌بینی می‌کند.

برای مثال در مالزی که سال‌هاست تورم سالانه زیر ۵ درصد است، یک سرمایه‌گذار به سادگی می‌تواند قیمت‌ها را حتی برای ۱۰ سال آینده پیش‌بینی کرده و استراتژی دقیق سرمایه‌گذاری خود را طراحی کند. اما در ایران این کار به هیچ عنوان امکان‌پذیر نیست.

خلاصه آنکه اگرچه حذف مالیات تورمی از اقتصاد ایران و هدف‌گذاری تورم زیر ۵ درصد می‌تواند در کوتاه‌مدت هزینه‌هایی داشته باشد، اما اگر در نوشیدن این داروی تلخ تعلل کنیم، به زودی همه تولیدکنندگان ایرانی قدرت رقابت بین‌المللی خود را به‌طور کامل از دست خواهند داد.

ز) پیشنهاد به برنامه ششم

پیشنهاد نهایی این مقاله کوتاه، معطوف به برنامه ششم توسعه است. با توجه به توضیحات پیشین، پیشنهاد نگارنده این است که متن زیر در برنامه ششم توسعه لحاظ شود:

در شرایطی که ۱۰۸ کشور دنیا به تورم زیر ۵ ٪ رسیده‌اند و روزبه‌روز بر تعداد کشورهای دارای تورم زیر ۵ ٪ افزوده می‌شود، قدرت رقابت بین‌المللی شرکت‌های مستقر در کشورهایی که نتوانسته‌اند به تورم زیر ۵ ٪ دست یابند، روزبه‌روز تضعیف می‌شود.

هدف‌گذاری دستیابی به تورم زیر ۵ ٪، علاوه بر ارتقای قدرت رقابت‌پذیری تولیدکنندگان داخلی، می‌تواند با از بین بردن «مالیات تورمی»، شریان تامین مالی شرکت‌داری بی‌رویه دولتی و شبه‌دولتی (تیولداری مدرن) را هم خشک کند.

بنابراین با هدف دستیابی به تورم زیر ۵ درصد تا پایان برنامه ششم توسعه (سال ۱۴۰۰)، دولت مکلف است:

۱٫ «مسوولیت کامل» دستیابی به نرخ تورم سالانه زیر ۵ ٪ را به بانک مرکزی واگذار کند

۲٫ «اختیارات کامل» در حوزه سیاست‌گذاری پولی و بانکی با هدف دستیابی به تورم زیر ۵ ٪ را به بانک مرکزی واگذار کند

میثم هاشم‌خانی

لطفا دیدگاه خود را در مورد این مطلب بیان کنید.
کلام روز

يكرنگ بمان حتي ...

حتي اگر در دنيايي زندگي ميكني كه

مردمش براي پررنگي هزار رنگ ميشوند

تازه‌ها
شبکه‌های اجتماعی
مصاحبه آرشیو
یک پژوهشگر کرمانشاهی: منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم

یک پژوهشگر کرمانشاهی:
منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/ نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم.

«گل انار» ارژنگ

ریگا کوردستان – سرویس فرهنگی مرادی، خلیلی، افضلی و نظری کرمانشاهی بررسی کردند «گل انار» ارژنگ سحر رنجبر: می‌گویند شاعر دیکتاتور هم هست. اما فقط در شعر خودش این ویژگی را دارد. در واقع چنانچه فاقد این ویژگی باشد نمی‌تواند بر کلماتش تسلط یابد و کسی که کلماتش از او فرمان‌برداری نکنند شاعر نیست. شعر […]

وقتی که محدودیت ها به تو می بازند

ریگا کوردستان – سرویس ورزشی (مصاحبه اختصاصی با صدیقه گراوند دختر ورزشکار کورد و نایب قهرمان کاراته آسیا) ‎سئوال: خودتان را کامل معرفی کنید؟ چند سالتان است، ورزش را از کجا شروع کردید؟ چه شد که سراغ ورزش رفتید؟ ‎جواب: من صدیقه گراوند هستم متولد ١٣۶٨، چون خیلی ورزش را دوست داشتم در سن ١۵ سالگی […]

مشاهیر و نخبگان/a> آرشیو
خبرنامه پیامکی

جهت عضویت در خبرنامه پیامکی ریگا کوردستان و دریافت آخرین خبرها فرم را تکمیل و ارسال فرمایید.