رسانه مستقل خبری کوردستان

www.rigakurdistan.ir

جمعه ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ | 22 Sep 2017
خانه » اخبار » «گل انار» ارژنگ
«گل انار» ارژنگ

تاریخ انتشار : ۲۷ مرداد ۱۳۹۶

ریگا کوردستان – سرویس فرهنگی

مرادی، خلیلی، افضلی و نظری کرمانشاهی بررسی کردند
«گل انار» ارژنگ
سحر رنجبر: می‌گویند شاعر دیکتاتور هم هست. اما فقط در شعر خودش این ویژگی را دارد. در واقع چنانچه فاقد این ویژگی باشد نمی‌تواند بر کلماتش تسلط یابد و کسی که کلماتش از او فرمان‌برداری نکنند شاعر نیست. شعر همواره چیزی تعریف‌ناپذیر است، به این معنا که؛ تا بینهایت تعریف می‌پذیرد. اما این امر منافاتی با این اصل ندارد که، شاعر کلمات و واژگان خاص خودش را دارد. کلماتی که با فرمان‌بردن از او هستی‌ می‌یابند. «گل انار! این شعر انسان است» مجموعه شعری لکی، نوشته «قاسم ارژنگ» است که حاصل تسلط شاعر بر کلمات خاص خودش است. این مجموعه اولین بار در سال نود و پنج توسط نشر «داستان» چاپ شد و باز نشر آن مربوط به انتشارات «سرانه» است. در نشست ادبی شرق پیرامون مجموعه شعر «گل انار! این شعر انسان است» علاوه بر شاعر مجموعه، «غلام مرادی» ناشر نشر سرانه، «امین خلیلی» و «آرش افضلی» شاعر و «وحید نظری کرمانشاهی» آهنگساز و تنظیم‌کننده آلبوم صوتی مجموعه حضور داشتند.
آیین و فضای زیست شاعر
همواره شرایط زیست شاعر در نحوه شکل‌گیری و بیان اندیشه‌هایش موثر بوده و در بازنمود تصاویر و معنای ذهنی‌اش نقش بسیاری را ایفا کرده است. «امین خلیلی» با اشاره به این موضوع می‌گوید: «در بررسی مجموعه شعر ارژنگ، دست ما در پرداختن چندان هم خالی نیست. به دو دلیل که یکی از آن‌ها را بدوا باید در زیست و هویت مولف دید –هرچند ممکن است ما را به بیرون از متن پرتاب کند- این دلیل که در حکم ابزار شناخت بر ما ظاهر می‌شود «دهان» تاریخی مولف است که ارتباطی بی‌واسطه با سنت ادبی-آیینی هزارساله این دیار، «یارسان» دارد. سنتی که از قضا بر «متن» و کلام استوار ست. این سنت که بخشی از آن به نوبه خود ادامه گونه‌هایی از جهان‌بینی است اهمیت امروزی آن در کلان‌ترم‌ها و مفاهیمی است که تا به امروز به نیروی ایمان و البته رنج حمل کرده است: حقیقت‌جویی، عدالت‌خواهی، صلح‌دوستی و … اما همه این کلان مفاهیم برای ارژنگ به یک ادبیات دیگر پیوند می‌خورد و در واقع تنها در چنین پیوندی است که امکان تداوم حیات گونه‌ای «ذات» ادبی-آیینی وجود خواهد داشت. این ادبیات که در حکم دلیل و ابزار دوم ما برای پرداختن به «گل انار» هم هست «ادبیات متعهد» است. ادبیاتی که تو گویی در این زمانه، حداقل در سطح اشاره و نام‌گذاری به سر آمده باشد. دلیل میل به چنین ادبیاتی در تعریف مثلا دهه چهلی آن،علاوه بر زمینه تداوم زیست یک ذات ادبی-آیینی که اشاره‌اش رفت، شاید در زیست ارژنگ هم باید دید».
«آرش افضلی» از ریشه‌ها حرف می‌زند و اشعار ارژنگ را برخوردار از پیشینه معرفی می‌کند. او می‌گوید: «کتاب «گل انار! این شعر انسان است» ریشه خاصی دارد. یعنی فضایی که ارژنگ از آن برخاسته، فضایی ریشه‌دار است. در نتیجه شعری که از این فضای شعری بیرون می‌آید ویژگی‌های منحصربفرد و هال ‌و ‌هوای مخصوص به خود را دارد. در فضای زیستی ارژنگ همه چیز به نوعی شعر است. کارش، آیین‌اش و در نهایت دستور زندگی‌اش با شعر بوده و در کنار گفتار، موسیقی هم وارد شعرش شده. موسیقی‌ای که با فراز و فرودش به آن غنا بخشیده است. این اشعار در این زمان خلق نشده‌اند، بلکه پیشینه‌ای سلسله‌وار در درازای تاریخ داشته‌اند. مشخصه شعر ارژنگ شناسنامه‌دار بودن آن است که دارای مشخصه جغرافیایی ‌جایی است که ارژنگ در آن رشد کرده است».
«وحید نظری کرمانشاهی» نیز با اشاره به مقام‌های تنبور، شعر ارژنگ را منعکس از آیین‌اش می‌بیند و می‌گوید: «گل انار» همیشه لباس سرخی از وزن بر تن دارد. از عشق و آسمان دم می‌زند و در کوه‌ها و دره‌های سرزمینش به عنوان بخشی از کائنات جغرافیایی خود، دردهای تاریخی انسان که هم‌نهشت با مقام‌های باستانی تنبور است را فریاد می‌زند و یا نجوا می‌کند. در روزگاری که انبوه کتاب‌هایی که تولید شده جز افسوسی تلخ چیزی را در خاطرم تداعی نمی‌کند؛ «گل انار» را جز در مواردی که دچار شعارهای پوپولیستی و خودنگری‌های تبلیغاتی شده دوست دارم و به نظرم می‌توان آن را در قفسه کتاب‌هایم در لابه‌لای دیگر کتاب‌های نویسندگان عدالت‌خواه نگاه داشته و گاهی تفألی به آن زنم».
مخاطب شعر
«امین خلیلی» از رفیقی می‌گوید که حضورش باعث سرایش این شعر است، از رفیقی که مخاطب‌گونه به سخن شاعر گوش فرا می‌دهد و یا شاید بهتر است گفته شود مخاطبی رفیق‌گونه دارد. او باور دارد که:
« شاعر همیشه با یک نفر حرف می‌زند. او با یک مخاطب-شنونده یا خواننده-شنونده هم شعر می‌گوید و هم شعر می‌نویسد. برای ارژنگ این مخاطب شنونده «رفیق»ی است که هم می‌توان به کمک حضوراش با او شعر نوشت و هم به لطف و شکرانه حضوراش آن شعر را به او تقدیم کرد. ارژنگ می‌خواهد آرزوها، نگاه‌ها، دردها، دل خوشی‌ها، حسرت‌ها و در یک کلام «انسان بودن» را با چنین مخاطبی در یک سفر-همنشینی نمادین در میان بگذارد. انسان‌بودنی که گاهی در هییت یک عاشق-مبارز ظاهر می‌شود، گاهی در هییت صلح‌جو و گاهی همزاد منصور و بابک؛ که آزاد است و رنج کارگر را نمی‌تواند تحمل کند».
«آرش افضلی» این شعر را صرفا تصویری از یک آفرینش هنری نمی‌داند و مخاطب را جهان پیرامون شاعر می‌داند که پذیرای فریاد اعتراض‌گونه‌ای است که هدف این مجموعه را در بردارد. آن را سلاحی برای مبارزه قلمداد می‌کند و می‌گوید: « این کتاب و آن‌چه در آن مطرح شده است شعر ناب یا هنر برای هنر نیست، در این‌جا شعر سلاحی برای مبارزه است، تلاشی فرهنگی و کاری برای بودن و ماندن است. در این‌جا شعر فقط ارائه‌دهنده هنر و تصویری از یک آفرینش هنری نیست، بلکه فریادی برای دادخواهی است که در کنار آن پیدا کردن راه و روش برای ماندن. در نهایت شعر مقوله‌ای آینده‌ساز برای شاعر بوده و در نتیجه شعر یک مقوله وارداتی نبوده و نیست».
«کرمانشاهی» مخاطب را انسان‌هایی می‌بیند که هم‌درد شاعرند. چرا که شعر را درد دل انسان‌های می‌داند که از خفقان روزمره‌گی‌ها فریاد می‌زنند:« در بحبوحه سرسام‌آورکنونی، ظهور و پیدایش مجموعه‌ای چون «گل انار» با همه کاستی‌هایش شاید تسکینی تراژیک باشد برای انسان‌هایی که کماکان به انسان و قدرت اندیشیدنش باورمندند. «گل انار» درد‌دل انسان است با خویشتن و طیف هم‌فکرانش که درلابه‌لای روزمره‌گی‌های خفقان‌آور زندگی هنوز نفس می‌کشند و از زاویه خود جهان را به نظاره می‌نشیند، بی‌آنکه فارغ باشند از تمام جنجال‌هایی که سیستم زیست شهری در این قرن خشکسالی برایشان رقم زده است. «گل انار» فریاد در گلو شکسته طیفی است که منصورهای بر دار را قاب می‌گیرد و برطاقچه اتاق نگاهتان می‌گذارد تا به زن خود لایه‌های ضخیم و چرک‌مرده بی‌تفاوت زیستن در طول قرن‌ها را بزداید و بر پرده‌های دریده گوش‌های انسان این قرن نجوای فراموش‌شده‌ای از لالایی مادرانه بخواند».
«غلام مرادی» ارژنگ را شاعری بدون دغدغه مخاطب‌داشتن تعریف می‌کند و از اهمیت بیان اندیشه‌ شاعر در شعرش می‌گوید:« شعر ارژنگ دارای ویژگی‌های خاصی است. شعر به صورت کلی، اوج هنر و زیبایی سخن است. دارای ویژگی‌هایی است که خیلی‌ها با استفاده از آن ویژگی‌ها به بیان اندیشه یا پند و اندرز و مدح پرداختند. اما گاهی شاعران برای زیباتر شدن کلام حتی حاضر نشده‌اند که اندیشه‌شان را بیان کنند. یعنی برای زیباتر شدن بیان از مفهوم گذشته‌اند. اما در شعر ارژنگ هم خصیصه زیبایی وجود دارد و هم اینکه او از طریق این ابزار اندیشه‌، مشکلات اجتماعی و دغدغه‌های ذهنی‌اش را بیان می‌کند. او با جدیت و بدون داشتن دغدغه مخاطب و مشکلات مالی کارش را انجام می‌دهد».
چرایی و اهمیت صوتی کردن مجموعه‌های شعر
«کرمانشاهی» در خصوص مجموعه‌های صوتی به طور کلی می‌گوید:« مجموعه‌های شعر سرایش شده چه مجوز گرفته و چه غیر، از بسیاری لحاظ اهمیت دارند که صوتی شوند. اول اینکه عدم استقبال جامعه و توده‌های عامه از ادبیات نوشتاری به حدی ملموس است که نیاز به توضیح بیشتر ندارد. المان‌های زیادی در این مورد دخالت دارند که مهم‌ترین آن‌ها از نظر من مادران آگاه در خانواده‌های ایرانی است و تا مادران ما با مطالعه و اندیشه آشنا نشوند بقیه جامعه به همین مسیر خواهند رفت. لذا صوتی کردن این مجموعه‌ها به نوعی تسهیل و یا دور زدن این مقوله به شمار می‌رود و با استفاده از ابزارهای پخش دم‌دستی امروز این صوتی کردن مجموعه‌ها بیشتر از کتاب مورد استقبال قرارمی‌گیرد. البته زبان نوشتاری کردی اخیرا به فرهنگ نوشتاری جغرافیایی ما وارد شده است و به دلیل ورود غیرآکادمیکش باعث شده که کتابخوان‌های جدی جامعه نیز از این‌گونه کتاب‌ها بی‌نصیب باشند. و دیگر اینکه آثار صوتی علاوه‌بر اندیشه و تصویرسازی‌های ادبی از رنگ‌آمیزی صوتی و تصویرسازی‌های موسیقیایی نیز بهره‌مند خواهند شد و یک تفکر انتزاعی موسیقیایی نیز به کمک اندیشه‌های شاعر و نویسنده خواهد آمد و رنگ مفاهیم کلیدی محتوا را پررنگ‌تر و جذاب‌تر خواهد کرد. استفاده از المان‌های موسیقی در این نوع تولیدات به عنوان تاثیرگذارترین هنر بشر به منزله استفاده از توان مضاعفی جهت انتقال حس و یا مفهوم قابل ذکر است و در بسیاری از موارد ضعف‌های کلیدی اثر می‌تواند با این مقوله پوشانده و یا کم‌رنگ شود. در زمینه آثار بدون مجوز توضیحی که نیاز است داده شود این است که در بسیاری موارد شاهد بودم جوانی و یا کشاورزی که مقوله ادبیات و موسیقی برایش جدی نبوده و اعتقادی به کار خود نداشته با مراجعه و صوتی کردن اثر مکتوب خود، با طیفی از استقبال و تشویق از طرف جامعه مواجه شده. با این کار جدیت در تولید موسیقی و یا ادبیات در او شکل گرفته و به تولید و نهایتا ورود به مقوله مجوز و انتشا ر موفق شده است. در واقع این ما هستیم که در نهایت باید به این فرد و اندیشه‌اش مجوز بدهیم».
مجموعه صوتی «گل انار»
«کرمانشاهی» در خصوص مجموعه صوتی اثر می‌گوید:« «گل انار» هم مانند دیگر مجموعه‌های صوتی بنابه بافت معترض و منتقدی‌اش مرا به سوی آهنگسازان معترض تاریخ موسیقی جهان سوق داده است. از آن‌جایی که من به کار استدیویی و برطرف کردن ایرادات خوانشی و یا بازسازی حسی و غلو در خوانش شعرها اعتقاد ندارم، لذا اجرای شعر «گل انار» فقط یک بار به حس و انتخاب خود شاعر بوده و هیچ دخل و تصرفی در اجرای حس شاعر نداشته‌ام. خود را تهیه‌کننده اصلی کار می‌دانم -مانند دیگر آثار تولیدی‌ام- چون چهار پنجم هزینه تولید را خودم تقبل کرده‌ام. از این رو امیدوارم تولیدات صوتی از جمله «گل انار» جایگاه خود را پیدا کند».
نشر کتاب و مشکلات آن ‌
«مرادی» از مشکلات نشر کتاب در کرمانشاه می‌گوید: «نویسنده‌ای که به صورت مستقیم و مستمر درگیر مسائل ادبی و به چاپ رساندن آن نباشد عمق مشکلات این حوزه را متوجه نمی‌شود. علاوه بر اینکه شعر لکی رنج مضاعفی نسبت به شعر فارسی دارد؛ سرانه مطالعه کشور پایین است و چاپ کتاب به زبان کردی و لکی به خاطر رسم الخط آن و تحصیل به زبان فارسی و عدم آشنایی با خواندن کتاب کردی، با مشکل مواجه است. علاوه بر تمام مشکلات حوزه نشر، ما چاپخانه‌ای در شهر خودمان نداریم و برای چاپ علاوه بر مشکلات ممیزی، حدود دو ماه طول می‌کشد که کار مجوز بگیرد. ما این مشکلات را در شهرهای دیگر نداریم و آن‌ها حتی گاهی به ناشر اعتماد می‌کنند. نکته‌ای مهم‌تر اینکه ما در کرمانشاه پخش‌کننده نداریم. نویسنده با هزینه خود کتاب چاپ می‌کند و چون وظیفه من به عنوان ناشر هم نیست که توزیع را انجام دهم؛ نویسنده مجبور است کتاب را در راه‌پله خانه‌اش بگذارد یا به دوستان خود هدیه دهد که این کار انگیزه‌ای برایش باقی نمی‌گذارد».
ارژنگ می‌خواهد فضا را از شی‌وارگی درآورد و به حرکت وادار کند و همه حرف‌ها و دغدغه‌هایش را می‌توان در این جمله خلاصه کرد که: « من مخالف شی‌وارگی انسان و جهان هستم».
«کرمانشاهی» وجود مفاهیم مشترک بین تمام انسان‌ها، «افضلی» زبان نو شعر و بیان دغدغه‌های نو، «خلیلی» زبانی سالم، طبیعی و به دور از هنجارگریزی‌های زبانی شعر و «غلامی» عدم ابهام مجموعه را دلایلی برای ترجمه‌پذیر بودن «گل انار» می‌دانند.
مواردی که در نشست پیرامون کتاب «ارژنگ» مطرح نشد و قابل ذکر است؛ انسجام موضوعی اشعار و همینطور تفاوت سبک مقدمه‌نویسی «گل انار» در مقایسه با دیگر کتاب‌های شعر بود. ارژنگ به جای مقدمه نوشتاری، در این کتاب شعر می‌گوید، که خلاقیت و دیدی نو را در خود دارد.

منبع: روزنامه شرق

لطفا دیدگاه خود را در مورد این مطلب بیان کنید.
کلام روز

يكرنگ بمان حتي ...

حتي اگر در دنيايي زندگي ميكني كه

مردمش براي پررنگي هزار رنگ ميشوند

تازه‌ها
شبکه‌های اجتماعی
پربازدید‌ها
تحلیلی آرشیو
«گل انار» ارژنگ

ریگا کوردستان – سرویس فرهنگی مرادی، خلیلی، افضلی و نظری کرمانشاهی بررسی کردند «گل انار» ارژنگ سحر رنجبر: می‌گویند شاعر دیکتاتور هم هست. اما فقط در شعر خودش این ویژگی را دارد. در واقع چنانچه فاقد این ویژگی باشد نمی‌تواند بر کلماتش تسلط یابد و کسی که کلماتش از او فرمان‌برداری نکنند شاعر نیست. شعر […]

شعبان­‌ها و گریز از کورد با گُرز!

ریگا کوردستان – سرویس سیاسی در تاریخ این مرزوبوم دو خط به‌موازات هم به عمل سیاسی منجر می‌گشتند، یکی از زبان و دست شعبان‌ها برآمده بود و دیگری در دایره فهم خواجگان بر قدرت گرد می‌شد. شعبان کیست؟ فرزند باد! هیاهو! و باد تخم‌های خویش را در هر مزبله­‌ای خواهد ریخت، پس شعبان در همه‌جا […]

موفقیت هایی که همیشه فردی نیستند

ریگا کوردستان – سرویس اجتماعی اعلام نتایج رقابت هایی در سطح کلان کشور که بیشتر خانوادە ها با آن درگیر هستند همیشە و برای هر مخاطبی جذاب بوده و هست که البته برای عده ای نیز تأمل برانگیز می باشد. ماراتن سال ها حضور در سیستم آموزش و پرورش ایران کنکور نام دارد، سابقه این […]

مصاحبه آرشیو
یک پژوهشگر کرمانشاهی: منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم

یک پژوهشگر کرمانشاهی:
منابع طبیعی موجود به سرعت درحال اتمام هستند/ نیازمند بازنگری در فرهنگ کار هستیم.

«گل انار» ارژنگ

ریگا کوردستان – سرویس فرهنگی مرادی، خلیلی، افضلی و نظری کرمانشاهی بررسی کردند «گل انار» ارژنگ سحر رنجبر: می‌گویند شاعر دیکتاتور هم هست. اما فقط در شعر خودش این ویژگی را دارد. در واقع چنانچه فاقد این ویژگی باشد نمی‌تواند بر کلماتش تسلط یابد و کسی که کلماتش از او فرمان‌برداری نکنند شاعر نیست. شعر […]

وقتی که محدودیت ها به تو می بازند

ریگا کوردستان – سرویس ورزشی (مصاحبه اختصاصی با صدیقه گراوند دختر ورزشکار کوهدشتی و نایب قهرمان کاراته آسیا) ‎سئوال: خودتان را کامل معرفی کنید؟ چند سالتان است، ورزش را از کجا شروع کردید؟ چه شد که سراغ ورزش رفتید؟ ‎جواب: من صدیقه گراوند هستم متولد ١٣۶٨، چون خیلی ورزش را دوست داشتم در سن ١۵ سالگی […]

مشاهیر و نخبگان/a> آرشیو
خبرنامه پیامکی

جهت عضویت در خبرنامه پیامکی ریگا کوردستان و دریافت آخرین خبرها فرم را تکمیل و ارسال فرمایید.